Τιμάμε το Πολυτεχνείο παλεύοντας για την επαναστατική ανασυγκρότηση του κινήματος

Το Νοέμβρη του 2004, οι εφημερίδες «ΠΡΙΝ», «Νέα Προοπτική» και τα περιοδικά «Εκτός Γραμμής» και «Αριστερή Ανασύνταξη» πραγματοποίησαν εκδήλωση με θέμα : “31 Χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Οι προοπτικές της επαναστατικής Αριστεράς στην εποχή μας”

Την Αριστερή Ανασύνταξη είχε εκπροσωπήσει τότε ο σύντροφος Κώστας Μπατίκας, τον οποίο η στρατιωτική δικτατορία τον είχε βρει στη Δυτική Γερμανία,όπου ανέπτυξε σημαντική αντιδικτατορική δράση στο φοιτητικό και μεταναστευτικό κίνημα μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ

Με αφορμή τη φετινή επέτειο του Πολυτεχνείου και την εκδήλωση μνήμης προς τιμή του συντρόφου Κώστα, που θα πραγματοποιήσει η κ.ο. ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ, αναδημοσιεύουμε σ' αυτό το φύλλο της Εργατικής Πολιτικής, απόσπασμα απ' την ομιλία σε κείνη την εκδήλωση, ομιλία που εξακολουθεί να είναι απόλυτα επίκαιρη

Σωστά επισημαίνεται κάθε φορά ότι η εξέγερση του Πολυτεχνείου, που ήταν η αποκορύφωση της πάλης του ελληνικού λαού κατά της χούντας, δεν ήταν ένα μεμονωμένο, τοπικό, ελλαδίτικο συμβάν. Αποτέλεσε έναν κρίκο στην παγκόσμια αλυσίδα γεγονότων επαναστατικού χαρακτήρα που έλαβαν χώρα στην πολυτάραχη και αγωνιστικά άκρως ενδιαφέρουσα δεκαετία 65-75 σε παγκόσμια κλίμακα. Ένας κρίκος στην παγκόσμια αλυσίδα αγώνων και κινητοποιήσεων που, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, θα μπορούσαν να ανοίξουν τους κρουνούς της παγκόσμιας επανάστασης.

Θυμίζουμε το Μάη του ’68 που δεν ήταν μόνο ένας Μάης της Γαλλίας. Το φοιτητικό κίνημα βρισκόταν σε έξαρση σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο. 17 νεκρούς είχε, π.χ., το φοιτητικό κίνημα της Δ. Γερμανίας στη σύγκρουση του με τις δυνάμεις καταστολής το καλοκαίρι του 1968. Και δεν επρόκειτο μόνο για ένα Μάη φοιτητικό. Η εργατική τάξη και το εργατικό κίνημα είχε μπει σε έντονη, σε τούτο ή τον άλλο βαθμό, κίνηση σε όλες τις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες και πρόβαλε τόσο απειλητικό ώστε να αναγκαστεί ο Ντε Γκωλ και εκπρόσωποι άλλων ιμπεριαλιστικών αστικών τάξεων να ετοιμάζουν την κήρυξη ανοιχτής στρατιωτικής δικτατορίας για να το αντιμετωπίσουν.

Το αντιρατσιστικό κίνημα γνώριζε δόξες στη Βόρεια Αμερική και το εθνικο-απελευθερωτικό κίνημα επίσης, με κορυφαίο το κίνημα του λαού του Βιετνάμ που τελικά κατόρθωσε να νικήσει τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και να τον διώξει από τη χώρα του. Το κίνημα αλληλεγγύης προς το λαό του Βιετνάμ μεσουρανούσε εκείνη τη δεκαετία στην Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο και το σύνθημα του Τσε για «ένα…δύο…πολλά Βιετνάμ» φαινόταν εφικτό και πραγματοποιήσιμο.

Πού οδηγήθηκε τελικά εκείνο το τεράστιο κίνημα; Ασφαλώς και είχε νίκες, αρκέστηκε όμως σε επιμέρους κατακτήσεις, που δεν ήταν λίγες, ήταν τεράστιες, πράγμα που δείχνει την δυναμική που είχε. Έτσι οι λαοί της Ινδοκίνας νίκησαν τον ιμπεριαλισμό. Τα τελευταία υπολείμματα της αποικιοκρατίας σαρώθηκαν, στη Ν. Ευρώπη κατέρρευσαν τα φασιστικά καθεστώτα της Ισπανίας και της Πορτογαλίας και το αντιδραστικό στρατιωτικό καθεστώς της χούντας στην Ελλάδα. Οι εργάτες στον καπιταλιστικό κόσμο πέτυχαν σημαντικές κατακτήσεις ανόδου του βιοτικού τους επιπέδου, κοινωνικών δικαιωμάτων και δημοκρατικών ελευθεριών.

Είχε λοιπόν επιμέρους νίκες το κίνημα αλλά δεν οδηγήθηκε στην επανάσταση και την ανατροπή του καπιταλισμού. Γιατί;

Διότι, σε παγκόσμιο επίπεδο και ιδιαίτερα στη Δ. Ευρώπη δεν υπήρχε εκείνη η επαναστατική δύναμη που να διέθετε ένα συνολικό επαναστατικό πρόγραμμα και επαναστατική στρατηγική και τακτική, που θα μπορούσε να μπει επικεφαλής του κινήματος και να οδηγήσει τους αγωνιζόμενους στην ανατροπή του καπιταλισμού, την εργατική δημοκρατία και στο άνοιγμα του δρόμου για τη νέα κοινωνία, το σοσιαλισμό – κομμουνισμό.

Αυθόρμητα δεν μπορούσαν να φτάσουν οι αγωνιζόμενοι ως την ανατροπή. Σε όλα τα μεγάλα γεγονότα, σε όλες τις επαναστάσεις, το αυθόρμητο έπαιζε και παίζει σημαντικό ρόλο, πουθενά όμως δεν νίκησε χωρίς την δημιουργική γονιμοποίηση με την δράση της συνειδητής πρωτοπορίας στη διαδικασία της μετατροπής του αυθόρμητου σε συνειδητό.

Δεν υπήρχε λοιπόν η συνειδητή πρωτοπορία. Μαζί με τον ιμπεριαλισμό σε κρίση βρέθηκε και το παγκόσμιο εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα.

Στη Σοβιετική Ένωση η γραφειοκρατία είχε εδραιώσει την ηγεμονία της, είχε θέσει την εργατική τάξη στο περιθώριο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής και άρχιζε να συνειδητοποιεί τη δυνατότητα να μετατραπεί σε αστική τάξη.

Στην Κίνα η έκβαση των συγκρούσεων της «πολιτιστικής επανάστασης» έκρινε οριστικά την υπόθεση οικοδόμησης του σοσιαλισμού στη χώρα, εξαλείφοντας τη σοσιαλιστική προοπτική και ενισχύοντας τις δυνάμεις που ήταν φορείς της πορεία προς τον καπιταλισμό.

Στη Δ. Ευρώπη και τον υπόλοιπο καπιταλιστικό κόσμο, το κομμουνιστικό κίνημα (τόσο το φιλοσοβιετικό όσο και το ευρωκομμουνιστικό) έκανε θετικές προτάσεις βελτίωσης του καπιταλισμού και είχε προ πολλού απεμπολήσει την επανάσταση. Τα άλλα ρεύματα τριτοδιεθνιστικής καταγωγής ( Μ-Λ, τροτσκιστές) διατηρούσαν σε ορισμένα ζητήματα επαναστατικές θέσεις, συνολικά όμως δεν έβγαιναν από το πλαίσιο της κρίσης του κινήματος και δεν διέθεταν μια συνολική επαναστατική στρατηγική και τακτική.

Τα διάφορα νεοαριστερά, αναρχοαυτόνομα κ.α. κινήματα, που εμφανίστηκαν και αναπτύχθηκαν ακριβώς εκείνη τη δεκαετία, δεν αποτελούσαν καμιά θεωρητική τομή καθώς οι αντιλήψεις τους ήταν ένα απίθανο μείγμα όλων των αστικών αντιμαρξιστικών δοξασιών που είχαν εμφανιστεί στην προηγούμενη ιστορία του εργατικού κινήματος, με ολίγη δόση μαρξισμού. Η εμφάνιση τους και μόνο φανέρωνε την βαθιά κρίση του παγκόσμιου εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος, τίποτα περισσότερο.

Ό,τι συνέβαινε παγκόσμια δεν μπορούσε να μην έχει τη αντανάκλαση του και στο αντιχουντικό κίνημα των Ελλήνων. Σ’ αυτό, στην ελληνική Αριστερά της εποχής, κυριαρχούσαν οι ίδιες αντιλήψεις που υπήρχαν και παγκόσμια.. Αυτή η Αριστερά κυριάρχησε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, παρενέβη στην αυθόρμητη κίνηση των φοιτητών και των λαϊκών μαζών και δικά της είναι, σε μεγάλο βαθμό, τα επιτεύγματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, που δεν ήταν ευκαταφρόνητα.

Η εξέγερση κλόνισε την εξουσία της χούντας, αμφισβήτησε έμπρακτα την αμερικανοκρατία και διατράνωσε τη θέληση για εθνική ανεξαρτησία, άλλαξε σε μαζική κλίμακα τις συνειδήσεις, ιδιαίτερα της νεολαίας και συνέβαλε αποφασιστικά στην ανατροπή της χούντας. Αλλά μέχρις εκεί. Παραπέρα δεν μπόρεσε να πάει. Δεν στάθηκε δυνατό να συνδεθεί με επάρκεια ο αντιχουντικός αγώνας με την ανατροπή του καπιταλισμού.

Δεν συμφωνούμε με απόψεις που λένε ότι δήθεν δεν υπήρχαν τότε οι αντικειμενικές προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο καθώς ο καπιταλισμός στην Ελλάδα της εποχής δεν ήταν ακόμη ώριμος να ανατραπεί. Εμείς πιστεύουμε ότι η ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού είχε προχωρήσει και αντικειμενικά υπήρχαν οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την ανατροπή του αρκετές δεκαετίες πριν το Πολυτεχνείο.

Δεν ήταν λοιπόν η ανωριμότητα της καπιταλιστικής ανάπτυξης που έφταιξε, αλλά η ανωριμότητα του ανατροπέα, όπως αυτή εκφράστηκε στο επίπεδο της τότε Αριστεράς. Ούτε βέβαια το ανεπαρκές επίπεδο της τότε Αριστεράς οφείλεται στην δήθεν μη ώριμη ανάπτυξη του καπιταλισμού. Δεν υπάρχει κανενός είδους αυτοματισμός που να οδηγεί σε μια ντετερμινιστική αντιστοιχία ανάμεσα στο βαθμό ωρίμανσης του καπιταλισμού και το επίπεδο ωριμότητας του επαναστατικού υποκειμένου.

Από την ετοιμότητα και κυρίως από την ωριμότητα της εκάστοτε πρωτοπορίας του ανατροπέα, εξαρτάται πάντα σε μεγάλο βαθμό η τελική έκβαση των μεγάλων γεγονότων, η νίκη ή η ήττα των εξεγέρσεων και επαναστάσεων.

Στο Πολυτεχνείο οι πρωτοπορίες υπήρξαν και έδρασαν παίζοντας καθοριστικό ρόλο στη εξέλιξη της εξέγερσης. Η τότε Αριστερά, στο σύνολο της, που έπαιξε ακριβώς το ρόλο της πρωτοπορίας, μπορεί να είναι περήφανη για ότι πέτυχε με την εξέγερση στο Πολυτεχνείο. Πρέπει όμως να διδαχθεί από τη λειψή ετοιμότητα της, από τις ανεπάρκειες της και κυρίως από το λειψό προγραμματικό της λόγο, που σταματούσε στην επαναστατική ανατροπή της χούντας και δεν έφτανε ως την επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού, που θα την καθιστούσε πραγματική συνειδητή πρωτοπορία της εργατικής τάξης. Γι αυτό δεν προβλήθηκε από πουθενά μια, μέχρι τέλους, επαναστατική στρατηγική και τακτική κατά τη διάρκεια του αντιχουντικού αγώνα και φυσικά ήταν απούσα και κατά την διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Η κατάκτηση μιας τέτοιας πρωτοπορίας, η επαναστατική ανασυγκρότηση του κινήματος και η κατάκτηση πραγματικού επαναστατικού κομμουνιστικού κόμματος, ταξικών συνδικάτων και άλλων οργανώσεων της τάξης, αυτό είναι το ζητούμενο της εποχής. Δουλεύοντας για την επιτυχία αυτού του στόχου σημαίνει ότι διδαχτήκαμε από το Πολυτεχνείο και τιμάμε με τον καλύτερο τρόπο τους νεκρούς του.