Αναγκαία η ένταξη των εργαζομένων με ελαστικές μορφές εργασίας στα συνδικάτα

Με αφορμή την ίδρυση κλαδικού σωματείου εργαζομένων στο χρηματοπιστωτικό τομέα

Η πρόσφατη ίδρυση του «Σωματείου εργαζομένων χρηματοπιστωτικών και συναφών επιχειρήσεων νομού Αττικής», από συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ στις τράπεζες, αναζωπύρωσε τη συζήτηση σχετικά με την ένταξη στα υπάρχοντα συνδικάτα, των εργαζόμενων που δεν έχουν μόνιμη σχέση εργασίας (επινοικιαζόμενοι, συμβασιούχοι κλπ.). Επανέφερε επίσης στο προσκήνιο – έστω και σαν δευτερεύον θέμα –τη συζήτηση γύρω από τη δομή του συνδικαλιστικού κινήματος.

Της ίδρυσης του συγκεκριμένου σωματείου είχε προηγηθεί μια περίοδος προετοιμασίας από τη μεριά των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ, οι οποίοι εμφάνιζαν το σωματείο αυτό σαν μια προσπάθεια στην κατεύθυνση της μετατροπής της σημερινής ομοσπονδιακής δομής του συνδικαλιστικού κινήματος του κλάδου (όπως εκφράζεται μέσω της ΟΤΟΕ), σε κλαδική.

Σε σχέση με το ζήτημα αυτό, έχουμε τοποθετηθεί επανειλημμένα σαν κ.ο. ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ παίρνοντας σαφή θέση υπέρ της κλαδικής οργάνωσης του κινήματος. Αυτό στον χρηματοπιστωτικό τομέα, μεταφράζεται σε ένα πανεθνικό σωματείο που θα περιλαμβάνει το σύνολο των εργαζομένων στον κλάδο (τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες κλπ.), ανεξάρτητα από τη σχέση εργασίας με την οποία έχουν προσληφθεί. Τα μέλη του σωματείου οργανώνονται σε παραρτήματα ανά κατάστημα τράπεζας, ανά επιχείρηση ή ανά περιοχή.

Η μετάβαση σε κλαδική μορφή οργάνωσης με το ξεπέρασμα της σημερινής ομοσπονδιακής δομής, όπου οι εργαζόμενοι είναι μέλη στα ξεχωριστά σωματεία και τα σωματεία εντάσσονται σαν μέλη στην ΟΤΟΕ, απαιτεί μακρόχρονη πάλη, πρώτα απ’ όλα μέσα στα υπάρχοντα σωματεία. Μόνο με την επικράτηση αυτής της αντίληψης μέσα στα σημερινά σωματεία μπορεί να υπάρξει κίνηση προς μια τέτοια κατεύθυνση, η οποία να οδηγήσει σε ένα μαζικό ενωτικό συνδικάτο και όχι σε μια καρικατούρα. Μια τέτοια πάλη δεν έχει γίνει από τους συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ, οι οποίοι δεν θέτουν το ζήτημα ούτε καν διακηρυκτικά.

Επιπλέον, το νέο σωματείο – παρ’ όλο που εμφανίζεται σαν μια κίνηση στην προσπάθεια ξεπεράσματος της σημερινής δομής – αναφέρει στο καταστατικό του ότι: «Το σωματείο συμμετέχει ενεργά και δραστήρια στις δευτεροβάθμιες οργανώσεις Εργατικό Κέντρο Αθήνας και Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδας (ΟΤΟΕ).» (Άρθρο 10)

Ο αποκλεισμός των «ελαστικών» σχέσεων εργασίας από τα σωματεία

Η ίδρυση του συγκεκριμένου σωματείου, θέλει να απαντήσει κυρίως στον αποκλεισμό από τα τραπεζοϋπαλληλικά συνδικάτα, εργαζόμενων που δεν έχουν σύμβαση πλήρους απασχόλησης με τις τράπεζες και φιλοδοξεί να τους καλύψει συνδικαλιστικά. Το πρόβλημα αυτό είναι υπαρκτό και ολοένα διευρύνεται, χάρη και στην αδράνεια των συνδικαλιστικών ηγεσιών. Εμφανίζεται κυρίως με τη μορφή επινοικιαζόμενων, που τυπικά έχουν προσληφθεί από εταιρείες διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, αλλά απασχολούνται κανονικά σαν τραπεζοϋπάλληλοι, εκτελώντας εργασίες ίδιες με αυτές που εκτελούν και οι μόνιμοι εργαζόμενοι.

Η τράπεζα με τον τρόπο αυτό, εξοικονομεί σημαντικούς πόρους, καθώς αυτοί οι συνάδελφοι δεν εντάσσονται στη σύμβαση της ΟΤΟΕ και πληρώνονται λιγότερο, απαιτούν χαμηλότερες εργοδοτικές εισφορές για την ασφάλισή τους και δεν καλύπτονται από το ωράριο των τραπεζών (37 ½ ώρες την εβδομάδα), δουλεύοντας 40ωρο. Επιπλέον, η άρνηση της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας να τους εντάξει στα σωματεία, τους μετατρέπει σε απεργοσπαστικό μηχανισμό που περιορίζει σημαντικά τις δυσμενείς – για την τράπεζα – συνέπειες ενός απεργιακού αγώνα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Εθνικής Τράπεζας όπου οι απασχολούμενοι με αυτόν τον τρόπο υπολογίζονται (ελλείψει αναλυτικών στοιχείων) σε περίπου χίλιους, όταν οι μόνιμοι είναι κοντά στις 10.000.

Είναι φανερό ότι η τάση αυτή, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί παρά με την άμεση τροποποίηση των καταστατικών των σωματείων και την άμεση ένταξη όλων των εργαζόμενων στα σωματεία. Κι αυτό, όχι για να παγιωθεί η σημερινή τους σχέση εργασίας, αλλά γιατί με την κοινή πάλη μπορούμε από καλύτερες θέσεις να διεκδικήσουμε την πρόσληψή τους, με τους όρους που ισχύουν και για τους υπόλοιπους τραπεζοϋπαλλήλους. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα ακυρωθούν τα οφέλη που αποκομίζουν οι τραπεζίτες από αυτήν την κατάσταση και θα τερματιστεί αυτή η αθλιότητα, τουλάχιστον στον τραπεζικό κλάδο.

Αξίζει εδώ να σημειωθεί, ότι τέτοια δείγματα γραφής έχουν δοθεί από το σωματείο της Εμπορικής Τράπεζας που διεκδίκησε και κέρδισε στην επιχειρησιακή σύμβαση την κανονική πρόσληψη όλων των επινοικιαζόμενων.

Το ερώτημα που τίθεται με την ίδρυση του νέου σωματείου του ΠΑΜΕ, είναι αν μπορεί να δοθεί λύση στο πρόβλημα με αυτόν τον τρόπο.

Η προοπτική του νέου σωματείου

Σύμφωνα με το 1ο άρθρο του «Σωματείου εργαζομένων χρηματοπιστωτικών και συναφών επιχειρήσεων νομού Αττικής»: «Το Σωματείο είναι κλαδικό και συνενώνει όλους τους εργαζόμενους στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στις συναφείς επιχειρήσεις του Νομού Αττικής». Με βάση αυτό, εργαζόμενοι που είναι ήδη γραμμένοι στο επιχειρησιακό τους σωματείο, μπορούν να εγγραφούν και σε αυτό, επιλέγοντάς το σαν το κλαδικό τους σωματείο (κάθε εργαζόμενος μπορεί να είναι μέλος σε ένα επιχειρησιακό και ένα κλαδικό σωματείο).

Δυνητικά, το συγκεκριμένο σωματείο μπορεί να συνενώσει το σύνολο των εργαζόμενων στον κλάδο. Και αυτούς που καλύπτονται από τα σωματεία της ΟΤΟΕ, αλλά και αυτούς που δεν μπορούν να εγγραφούν. Είναι βέβαιο όμως, ότι θα αφήσει αδιάφορους όσους είναι καλυμμένοι από τα επιχειρησιακά σωματεία, καθώς αυτά τα σωματεία είναι που έχουν την ισχύ της διεκδίκησης από την εργοδοσία. Το σωματείο του ΠΑΜΕ δεν μπορεί να διεκδικήσει ούτε κλαδικά αιτήματα (κλαδική σύμβαση κλπ.), που είναι αρμοδιότητα της ΟΤΟΕ, αλλά ούτε και επιχειρησιακή σύμβαση, η οποία είναι καθήκον των επιχειρησιακών σωματείων.

Είναι σαφές λοιπόν, ότι απευθύνεται αποκλειστικά στους εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και μπορεί να παίξει το ρόλο μιας προσωρινής συνδικαλιστικής κάλυψης. Δεν έχει γίνει όμως σαφές, αν η ένταξη σε αυτό το σωματείο, θεωρείται από το ΠΑΜΕ επαρκής, για τη λύση των προβλημάτων αυτού του τμήματος της εργατικής τάξης. Θα συνεχίσουν οι συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ να διεκδικούν την είσοδό των επινοικιαζόμενων και συμβασιούχων στα υπάρχοντα σωματεία, μηδενίζοντας την αξία χρήσης του δικού τους σωματείου; Ή θα κινηθούν στην κατεύθυνση μιας de facto διάσπασης του συνδικαλιστικού κινήματος στις τράπεζες, εκτιμώντας ότι οι εργαζόμενοι με αυτές τις σχέσεις εργασίας θα διευρύνονται, οπότε το σωματείο αυτό και άλλα ομοειδή στην υπόλοιπη Ελλάδα μπορούν να υποκαταστήσουν τη σημερινή ΟΤΟΕ;

Μπορεί βέβαια, τα πράγματα να είναι πολύ πιο απλά. Βασική κατεύθυνση του ΠΑΜΕ, είναι η ίδρυση νέων σωματείων και η ένταξη σε αυτά ασυνδικάλιστων εργαζόμενων. Έτσι, αυξάνονται και οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του ΠΑΜΕ στα ανώτερα όργανα, εξομαλύνεται η γενική τάση υποχώρησης των δυνάμεων του στις συνδικαλιστικές αρχαιρεσίες και διασώζεται η παρουσία του στα δευτεροβάθμια όργανα και τη ΓΣΕΕ. Ίσως τελικά, σε αυτόν το σχεδιασμό να εντάσσεται και το νέο σωματείο.

Β. Θεοφανόπουλος